Processierups: wat kun je doen tegen de jeuk en uitslag?

Wat kun je doen tegen de jeuk en uitslag van een eikenprocessierups?

De eikenprocessierups is de afgelopen jaren steeds vaker in het nieuws. Vooral in de lente en zomer kunnen de brandharen van deze rups voor veel overlast zorgen. Veel mensen krijgen last van jeuk, huidirritatie of rode bultjes na contact met de brandharen. Maar wat is de eikenprocessierups precies? En wat kun je doen als je ermee in aanraking komt?

Wat is de eikenprocessierups?

De eikenprocessierups is de larve van de nachtvlinder Thaumetopoca processionea L, die van juli tot september haar eitjes legt in de toppen van eikenbomen. De eitjes komen eind april, begin mei uit. De rupsen leven in groepen bijeen en maken op de stammen en dikke takken grote nesten - een dicht spinsel met daarin vervellingshuidjes, brandharen en uitwerpselen. Vanuit deze nesten gaan ze ‘s nachts in processie (vandaar de naam) op zoek naar voedsel (eikenbladeren). Na een aantal vervellingsstadia zijn de rupsen in juli volgroeid en verpoppen ze zich tot vlinder.

Na de derde vervelling krijgen de rupsen brandharen, die in feite hun verdedigingsmechanisme zijn. De brandharen bestaan uit pijlvormige haren voorzien van weerhaakjes, die gemakkelijk de huid, ogen en luchtwegen binnendringen.
De brandharen geven een lichaamsvreemd eiwit af (thaumetopoiene), waar het lichaam op reageert met de productie van histamine, dat de bekende allergische klachten geeft.

Waarom veroorzaakt de processierups klachten?

Na de derde vervelling ontwikkelen de rupsen brandharen. Deze microscopisch kleine haartjes dienen als verdedigingsmechanisme. De brandharen:

• hebben kleine weerhaakjes
• kunnen gemakkelijk loslaten
• worden door de wind verspreid

Wanneer de haartjes in contact komen met de huid, ogen of luchtwegen kan het lichaam hierop reageren. In de brandharen zit een eiwit waar het lichaam op kan reageren. Hierdoor kunnen verschillende klachten ontstaan.

Mogelijke klachten van de eikenprocessierups

De klachten kunnen per persoon verschillen en ontstaan vaak enkele uren na contact met de brandharen.

Huidklachten

De meest voorkomende klachten zijn huidreacties. Deze ontstaan vaak door direct contact met de brandharen. Mogelijke reacties zijn:

• rode bultjes of pukkeltjes
• hevige jeuk
• roodheid van de huid
• soms kleine blaasjes

De huidklachten komen vaak voor op onbedekte delen van het lichaam zoals:

• armen
• benen
• nek
• gezicht 

Door krabben of wrijven kunnen de brandharen zich verder over het lichaam verspreiden.

Oogklachten

Wanneer brandharen in de ogen terechtkomen kan irritatie ontstaan. Dit kan leiden tot: roodheid, zwelling jeuk of een branderig gevoel.

Klachten aan de luchtwegen

Brandharen kunnen ook via de lucht worden ingeademd. In sommige gevallen kan dit irritatie geven aan de luchtwegen. Mogelijke klachten zijn: een kriebel in de keel, hoesten, een loopneus of een geïrriteerd gevoel in neus of keel

Wanneer komen de meeste klachten voor?

De meeste overlast ontstaat tussen half mei en eind juni wanneer de rupsen veel brandharen hebben. Ook later in het seizoen kunnen mensen nog klachten krijgen. De brandharen blijven namelijk achter in oude nesten en kunnen daar nog lange tijd aanwezig blijven.

Wat kun je doen bij contact met brandharen?

Als je in aanraking komt met brandharen van de eikenprocessierups is het belangrijk om niet te krabben of te wrijven. Hierdoor kunnen de haartjes zich verder verspreiden. Algemene adviezen zijn onder andere:

• spoel de huid voorzichtig af met lauw water
• verwijder eventuele brandharen voorzichtig met plakband
• trek schone kleding aan
• was kleding op minimaal 60 graden

Deze maatregelen kunnen helpen om verdere verspreiding van de brandharen te voorkomen.

Verzorging van de huid

Bij huidirritatie kiezen sommige mensen voor producten die de huid verzorgen of verkoelend aanvoelen. Bijvoorbeeld een gel op basis van aloë vera. Dit type product wordt vaak gebruikt om de huid te verzorgen bij verschillende vormen van huidirritatie. Ook sprays of lotions die bedoeld zijn voor huidverzorging kunnen prettig aanvoelen op de geïrriteerde huid.

Wanneer contact opnemen met een arts? In de meeste gevallen verdwijnen de klachten vanzelf binnen enkele dagen tot twee weken. Neem contact op met een arts wanneer: de klachten ernstig zijn je last krijgt van oogklachten je benauwd wordt de huidreactie blijft verergeren Een arts kan beoordelen of verdere behandeling nodig is.

Waarom komt de eikenprocessierups steeds vaker voor?

Volgens verschillende natuurorganisaties is de eikenprocessierups de afgelopen jaren sterk toegenomen in Nederland. Vooral in provincies zoals: Brabant, Gelderland en Limburg komt de rups veel voor. Een mogelijke verklaring is dat warme zomers en zachte winters gunstige omstandigheden creëren voor de rups.

Kleding waarin brandharen terecht zijn gekomen kan een bron van nieuwe huidirritatie vormen. Het advies is daarom om kleding die mogelijk in contact is geweest met de rupsen zo snel mogelijk te wassen op minimaal 60 graden.